Wrzesień to jeden z najlepszych momentów, aby pomyśleć o szczepieniu przeciw grypie przed sezonem 2026/2027. W Polsce zwiększona liczba zachorowań pojawia się zwykle od października, natomiast największa fala przypada najczęściej pomiędzy styczniem a marcem. Po szczepieniu organizm potrzebuje około 2-3 tygodni na rozwinięcie odpowiedzi odpornościowej, dlatego osoby szczególnie narażone na ciężki przebieg grypy nie powinny czekać na moment, w którym infekcje zaczną już masowo pojawiać się w szkołach, miejscach pracy i komunikacji publicznej. W sezonie 2026/2027 w Polsce dostępne są inaktywowane, podawane we wstrzyknięciu szczepionki o zaktualizowanym składzie. Szczepienie zalecane jest wszystkim osobom od ukończenia 6. miesiąca życia, które nie mają przeciwwskazań, ale szczególnie ważne pozostaje dla seniorów, kobiet w ciąży, małych dzieci i osób przewlekle chorych. Dobra wiadomość jest taka, że dla części tych grup sama szczepionka jest w Polsce całkowicie bezpłatna.

Zasady refundacji w tym sezonie są stosunkowo proste. Standardowe szczepionki Influvac i Vaxigrip są bezpłatne dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18 lat, osób od 65. roku życia oraz kobiet w ciąży i połogu. Dorośli w wieku 18-64 lata mogą otrzymać te preparaty z refundacją 50 proc. Osobom od 60. roku życia dostępna jest również wysokodawkowa Efluelda, która w sezonie 2026/2027 jest refundowana w 50 proc., a nie bezpłatna. Dorośli mogą zaszczepić się zarówno w placówkach medycznych, jak i w wybranych aptekach posiadających umowę na wykonywanie szczepień. Dzieci szczepione są w podmiotach leczniczych. Kwalifikacja i podanie szczepionki są finansowane w POZ oraz w uczestniczących aptekach, natomiast cena samego preparatu zależy od przysługującego poziomu refundacji.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw grypie w sezonie 2026/2027?

Optymalnym momentem jest okres poprzedzający zwiększoną aktywność wirusa grypy. Polskie źródła eksperckie wskazują wrzesień-listopad jako dobry czas na coroczne szczepienie. Odporność nie pojawia się bezpośrednio po wkłuciu - organizm potrzebuje około 2-3 tygodni na wytworzenie odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej. Dlatego szczepienie wykonane we wrześniu daje szansę wejścia w jesienny sezon infekcyjny z już rozwiniętą ochroną. Jest to szczególnie istotne dla osób, u których grypa częściej prowadzi do hospitalizacji lub poważnych powikłań.

Nie oznacza to jednak, że osoba, która nie zaszczepi się we wrześniu lub październiku, straciła swoją szansę. Szczepienie można wykonywać przez cały sezon epidemiczny, także zimą. Jeśli wirus nadal intensywnie krąży, zaszczepienie się w grudniu, styczniu czy nawet później może mieć sens. Grypa jest chorobą sezonową, ale moment największej aktywności nie jest identyczny każdego roku. Z punktu widzenia profilaktyki ważniejsze jest więc zaszczepienie się później niż całkowita rezygnacja tylko dlatego, że początek jesieni został przegapiony.

Kto szczególnie powinien zaszczepić się przeciw grypie już we wrześniu 2026 roku?

Na pierwszym miejscu znajdują się osoby należące do grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań. Dotyczy to między innymi seniorów, kobiet w ciąży, małych dzieci oraz osób chorujących przewlekle. Szczepienie jest szczególnie zalecane pacjentom z chorobami układu oddechowego, astmą, POChP, niewydolnością serca, chorobą wieńcową, niewydolnością nerek, chorobami wątroby, cukrzycą, chorobami neurologicznymi oraz zaburzeniami odporności. Do grup wymagających szczególnej ochrony należą również osoby po przeszczepieniach i pacjenci z wybranymi chorobami nowotworowymi.

Wrzesień jest dla tych osób dobrym terminem właśnie dlatego, że pozostawia czas na rozwinięcie odpowiedzi odpornościowej przed jesienną falą infekcji. Wskazania do szczepienia nie ograniczają się jednak wyłącznie do chorób przewlekłych. Zalecenie obejmuje również osoby narażone na częsty kontakt z zakażonymi, na przykład pracowników ochrony zdrowia, oraz ludzi mających bliski kontakt z osobami starszymi, przewlekle chorymi lub niemowlętami, których nie można jeszcze zaszczepić ze względu na wiek. W ich przypadku szczepienie chroni nie tylko samą zaszczepioną osobę, ale pomaga również ograniczać prawdopodobieństwo przeniesienia infekcji na osoby szczególnie podatne na powikłania.

Czy osoby w wieku 65 lat i starsze mają bezpłatne szczepienie przeciw grypie w 2026 roku?

Tak. W sezonie 2026/2027 osoby od 65. roku życia mają prawo do bezpłatnych standardowych szczepionek przeciw grypie Influvac oraz Vaxigrip. Oznacza to 100-procentową refundację samego preparatu. Senior nie musi więc płacić za szczepionkę objętą tym uprawnieniem, a kwalifikacja i wykonanie szczepienia w POZ lub uczestniczącej aptece również mogą być finansowane ze środków publicznych. To grupa szczególnie istotna z punktu widzenia profilaktyki, ponieważ ryzyko ciężkiego przebiegu grypy i powikłań rośnie z wiekiem.

Osoby starsze mogą jednak spotkać się także z preparatem Efluelda zawierającym zwiększoną dawkę antygenów. W sezonie 2026/2027 szczepionka ta jest przeznaczona dla osób od 60. roku życia i objęta refundacją 50 proc. Nie należy więc zakładać, że osoba po 65. roku życia otrzyma każdy dostępny preparat całkowicie bezpłatnie. Bezpłatne są standardowe Influvac i Vaxigrip, natomiast wysokodawkowa Efluelda ma inne zasady odpłatności. Wybór odpowiedniego preparatu powinien być dostosowany do wieku, dostępności oraz indywidualnej kwalifikacji medycznej.

Czy kobiety w ciąży mogą zaszczepić się przeciw grypie bezpłatnie?

Tak. Kobiety w ciąży należą w sezonie 2026/2027 do grup posiadających prawo do całkowicie refundowanych szczepionek Influvac i Vaxigrip. Bezpłatne szczepienie obejmuje również okres połogu. Szczepienie przeciw grypie może być wykonane w każdym trymestrze ciąży, a eksperci wskazują wrzesień-listopad jako dobry okres na jego przeprowadzenie przed sezonem zwiększonej liczby zachorowań. Nie ma więc potrzeby czekania do określonego tygodnia ciąży tylko dlatego, że chodzi o szczepienie sezonowe.

Znaczenie szczepienia w ciąży wynika nie tylko z ochrony matki. Grypa może mieć u ciężarnych cięższy przebieg, a przeciwciała wytworzone po szczepieniu są przekazywane dziecku i mogą zapewniać mu częściową ochronę w pierwszych miesiącach życia, gdy niemowlę jest jeszcze zbyt małe na własne szczepienie przeciw grypie. Dlatego kobieta, która jest lub będzie w ciąży w trakcie sezonu 2026/2027, powinna omówić szczepienie z lekarzem, położną lub inną osobą uprawnioną do kwalifikacji. Sam fakt ciąży nie jest przeciwwskazaniem do inaktywowanej szczepionki przeciw grypie.

Czy dzieci i młodzież mogą otrzymać bezpłatną szczepionkę przeciw grypie?

Tak. Bezpłatna szczepionka przeciw grypie przysługuje dzieciom od ukończenia 6. miesiąca życia aż do ukończenia 18 lat. W sezonie 2026/2027 dostępne są dla nich inaktywowane preparaty podawane we wstrzyknięciu. Jest to zmiana w stosunku do sezonów, w których dostępna była również szczepionka donosowa. Aktualne informacje wskazują, że w Polsce w sezonie 2026/2027 oferowane są wyłącznie szczepionki inaktywowane podawane za pomocą zastrzyku.

Dzieci nie można jednak zaszczepić przeciw grypie w aptece na takich zasadach jak osoby dorosłe. Szczepienia dzieci i młodzieży wykonywane są w podmiotach leczniczych, a kwalifikację dziecka przed podaniem szczepionki przeprowadza lekarz. Małe dzieci należą jednocześnie do grup bardziej narażonych na powikłania grypy, dlatego nie warto traktować tej choroby jak zwykłego przeziębienia. Szczególne znaczenie szczepienia ma w przypadku dzieci z przewlekłymi chorobami serca, płuc, zaburzeniami odporności, chorobami neurologicznymi czy innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji.

Ile zapłacą za szczepionkę przeciw grypie dorośli w wieku 18-64 lata?

Osoby dorosłe w wieku 18-64 lata, które nie należą do grupy uprawnionej do bezpłatnego preparatu z innego tytułu, mają w sezonie 2026/2027 prawo do 50-procentowej refundacji szczepionek Influvac oraz Vaxigrip. Oznacza to, że pacjent ponosi połowę ceny refundowanego preparatu. Sama kwalifikacja i usługa podania szczepionki mogą natomiast zostać wykonane bezpłatnie w POZ lub aptece realizującej szczepienia finansowane przez NFZ. W praktyce "bezpłatne szczepienie" i "bezpłatna szczepionka" nie zawsze oznaczają więc dokładnie to samo.

Dla zdrowej osoby w wieku 30, 40 czy 50 lat szczepienie nadal jest zalecane, nawet jeśli musi częściowo zapłacić za preparat. Eksperci rekomendują szczepienie przeciw grypie wszystkim osobom od ukończenia 6. miesiąca życia bez przeciwwskazań. Szczególne znaczenie ma ono u osób pracujących z dużą liczbą ludzi, w ochronie zdrowia, szkołach, handlu czy innych miejscach zwiększających ekspozycję na infekcje. Nie trzeba więc należeć do grupy senioralnej ani cierpieć na przewlekłą chorobę, aby szczepienie było uzasadnionym elementem profilaktyki sezonowej.

Gdzie można bezpłatnie zaszczepić się przeciw grypie w sezonie 2026/2027?

Dorośli mogą korzystać ze szczepień w podmiotach leczniczych, w tym w podstawowej opiece zdrowotnej, oraz w wybranych aptekach, które realizują szczepienia. Na portalu pacjent.gov.pl znajduje się aktualizowana wyszukiwarka aptek mających odpowiednie umowy. W takim punkcie farmaceuta może przeprowadzić kwalifikację osoby dorosłej i podać szczepionkę. Jest to ważne ułatwienie, ponieważ szczepienie nie wymaga już zawsze umawiania osobnej wizyty u lekarza rodzinnego tylko po to, aby otrzymać zastrzyk.

W przypadku dzieci należy zgłosić się do podmiotu leczniczego, ponieważ kwalifikację dziecka przeprowadza lekarz. Dorośli mają znacznie szerszy wybór osób mogących przeprowadzić kwalifikację - przepisy i aktualne zasady wymieniają między innymi lekarza, pielęgniarkę, położną oraz farmaceutę, a także inne uprawnione zawody medyczne. W każdym przypadku wykonane szczepienie powinno zostać odnotowane w elektronicznej Karcie Szczepień. Jeśli wybieramy aptekę, warto wcześniej sprawdzić, czy konkretny punkt rzeczywiście wykonuje szczepienia przeciw grypie, ponieważ nie każda apteka świadczy tę usługę.

Czy do szczepienia przeciw grypie w aptece potrzebna jest recepta?

Tak. W sezonie 2026/2027 do realizacji refundowanego szczepienia potrzebna jest recepta na odpowiedni preparat. Receptę uprawniającą do refundacji może wystawić między innymi lekarz, pielęgniarka, położna lub farmaceuta posiadający odpowiednie uprawnienia. To ważne szczególnie dla osób korzystających ze 100-procentowej albo 50-procentowej refundacji, ponieważ samo spełnienie kryterium wieku nie wystarcza do wydania preparatu na odpowiednich zasadach bez prawidłowo wystawionej recepty.

W praktyce apteczne szczepienia pozwalają często połączyć kilka etapów w jednym miejscu, o ile wybrana placówka zapewnia zarówno odpowiednie świadczenie, jak i możliwość wystawienia wymaganej recepty. Szczegóły organizacyjne mogą jednak różnić się pomiędzy aptekami, dlatego przed wizytą warto sprawdzić dostępność preparatu oraz termin szczepienia. Nie należy również kupować szczepionki z dużym wyprzedzeniem bez upewnienia się, w jaki sposób ma być prawidłowo transportowana i przechowywana. Preparaty szczepionkowe wymagają zachowania określonych warunków chłodniczych, a placówka medyczna lub apteka może pomóc uniknąć błędów związanych z przerwaniem łańcucha chłodniczego.

Jakie szczepionki przeciw grypie są dostępne w Polsce w sezonie 2026/2027?

W Polsce dostępne są w tym sezonie trzy inaktywowane szczepionki przeciw grypie: Influvac, Vaxigrip oraz przeznaczona dla osób starszych Efluelda ze zwiększoną ilością antygenu. Preparaty na sezon 2026/2027 są trójskładnikowe. Światowa Organizacja Zdrowia wskazała dla półkuli północnej trzy grupy wirusów, przeciwko którym powinny być skierowane szczepionki: A(H1N1)pdm09, A(H3N2) oraz wirus grypy B z linii Victoria. Skład jest aktualizowany, ponieważ wirusy grypy zmieniają się i dominujące warianty mogą różnić się pomiędzy sezonami.

To właśnie coroczna aktualizacja jest jednym z powodów, dla których szczepienie przeciw grypie trzeba powtarzać. Dawka otrzymana poprzedniej jesieni nie jest traktowana jako zastępstwo preparatu przygotowanego na nowy sezon. Nie oznacza to również, że szczepionka daje stuprocentową gwarancję uniknięcia infekcji. Jej skuteczność zależy między innymi od wieku osoby zaszczepionej, jej stanu zdrowia oraz dopasowania preparatu do wirusów rzeczywiście krążących w danym sezonie. Celem jest zarówno zmniejszenie prawdopodobieństwa zachorowania, jak i przede wszystkim ograniczenie ryzyka ciężkiego przebiegu oraz powikłań.

Dlaczego przeciw grypie trzeba szczepić się co roku?

Wirusy grypy charakteryzują się dużą zmiennością. Z tego powodu eksperci WHO analizują dane z globalnego nadzoru epidemiologicznego i każdego roku rekomendują skład szczepionek przeznaczonych na następny sezon. Dla półkuli północnej 2026/2027 zalecenia zostały opublikowane 27 lutego 2026 roku i na ich podstawie przygotowywane są preparaty stosowane jesienią oraz zimą. Szczepienie otrzymane w poprzednim sezonie było więc skierowane przeciwko nieco innemu zestawowi wirusów.

Drugim powodem jest zmniejszanie się ochrony z czasem. Szczepienie wykonane kilka lat temu nie zapewnia trwałej odporności porównywalnej z ochroną po niektórych szczepieniach wykonywanych w dzieciństwie. Grypa jest pod tym względem chorobą wymagającą regularnej aktualizacji odporności. Dlatego zalecenie brzmi: jedna dawka w każdym sezonie dla większości wcześniej szczepionych dorosłych. W przypadku części małych dzieci rozpoczynających szczepienia schemat może wymagać więcej niż jednej dawki, dlatego sposób szczepienia dziecka należy ustalać podczas kwalifikacji lekarskiej.

Czy można zaszczepić się przeciw grypie i COVID-19 podczas jednej wizyty?

Tak. Aktualne zalecenia dopuszczają podawanie szczepionki przeciw grypie i szczepionki przeciw COVID-19 podczas tej samej wizyty. Preparaty podaje się w różne miejsca, najczęściej w dwie różne kończyny. Nie ma potrzeby zachowywania kilkutygodniowego odstępu tylko dlatego, że chodzi o dwa różne szczepienia. Może być to szczególnie wygodne dla seniorów i osób przewlekle chorych, które przed sezonem jesienno-zimowym chcą ograniczyć liczbę wizyt w placówce medycznej.

W sezonie 2026/2027 szczepienia przeciw COVID-19 również są dostępne według odrębnych zasad programu finansowanego publicznie. Nie oznacza to jednak, że każda osoba musi przyjmować oba preparaty jednocześnie. Jeżeli po wcześniejszych szczepieniach występowały niepokojące reakcje albo istnieją inne indywidualne okoliczności medyczne, podczas kwalifikacji można omówić osobne terminy. Samo łączenie szczepień podczas jednej wizyty jest natomiast rozwiązaniem akceptowanym i rekomendowanym przez ekspertów.

Czy szczepienie przeciw grypie jest potrzebne, jeśli ktoś chorował w poprzednim sezonie?

Takie przechorowanie nie daje pewności ochrony na kolejny sezon. Grypę mogą wywoływać różne wirusy typu A i B, a ich charakterystyka zmienia się z roku na rok. Przebycie infekcji spowodowanej jednym wariantem nie oznacza więc automatycznej odporności przeciwko wszystkim wirusom, które mogą dominować kilka miesięcy później. Z tego powodu zalecenie corocznego szczepienia obejmuje również osoby, które wcześniej przeszły grypę.

Podobna zasada obowiązuje, jeśli ktoś zachoruje na początku bieżącego sezonu jeszcze przed szczepieniem. Samo podejrzenie lub nawet potwierdzenie grypy nie musi oznaczać, że szczepienie przestało mieć sens na resztę zimy. W sezonie mogą krążyć różne wirusy, dlatego po wyzdrowieniu warto omówić możliwość szczepienia podczas kwalifikacji. Szczepienia nie wykonuje się natomiast w czasie ostrej choroby przebiegającej z wysoką gorączką - termin może zostać przesunięty do czasu ustąpienia czasowego przeciwwskazania.

Czy szczepionka przeciw grypie może wywołać grypę?

Preparaty dostępne w Polsce w sezonie 2026/2027 są szczepionkami inaktywowanymi. Nie zawierają zdolnego do namnażania się wirusa grypy, który mógłby wywołać chorobę. Po szczepieniu mogą natomiast pojawić się typowe krótkotrwałe reakcje, takie jak ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia. Rzadziej występują objawy ogólne, między innymi niewielki wzrost temperatury, ból głowy, mięśni lub stawów. Zwykle ustępują one w ciągu kilku dni.

Zdarza się również, że osoba zaszczepiona zachoruje na infekcję oddechową kilka dni po przyjęciu preparatu i łączy oba zdarzenia. Tymczasem odporność rozwija się przez około 2-3 tygodnie, a jesienią równocześnie krąży wiele innych wirusów powodujących kaszel, gorączkę czy katar. Możliwe jest również zakażenie grypą tuż przed szczepieniem. Dlatego choroba pojawiająca się krótko po zastrzyku nie jest dowodem, że szczepionka "spowodowała grypę".

Kto nie powinien szczepić się przeciw grypie bez wcześniejszej konsultacji?

Każde szczepienie poprzedza kwalifikacja, podczas której oceniane są przeciwwskazania. Jednym z najważniejszych jest wcześniejsza ciężka reakcja anafilaktyczna związana z podaniem określonej szczepionki lub jej składnika. Szczepienie zwykle odracza się również przy ostrej chorobie przebiegającej z wysoką gorączką. Nie oznacza to, że lekki katar automatycznie wyklucza szczepienie - ostateczną decyzję podejmuje osoba przeprowadzająca kwalifikację na podstawie aktualnego stanu pacjenta.

Szczególnej konsultacji mogą wymagać osoby, które po wcześniejszych dawkach doświadczały poważnych reakcji, mają złożone choroby immunologiczne albo przechodzą intensywne leczenie wpływające na odporność. Nie należy jednak samodzielnie uznawać przewlekłej choroby za przeciwwskazanie. W wielu przypadkach jest dokładnie odwrotnie - cukrzyca, choroby serca, płuc, nerek czy obniżona odporność są powodami, dla których ochrona przed grypą jest szczególnie ważna.

Czy warto czekać ze szczepieniem przeciw grypie do października lub listopada?

Dla większości osób wrzesień jest już odpowiednim terminem, zwłaszcza jeśli szczepionka na sezon 2026/2027 jest dostępna. Nie ma potrzeby celowo odkładać szczepienia do momentu, kiedy w otoczeniu zacznie chorować wiele osób. Polska sezonowa aktywność grypy zwiększa się zwykle od października, a organizm potrzebuje kilkunastu dni na rozwinięcie odpowiedzi po szczepieniu. Osoby starsze, przewlekle chore, kobiety w ciąży i inne grupy wysokiego ryzyka mogą więc potraktować wrzesień jako dobry moment na zabezpieczenie się przed jesienią.

Jednocześnie nie ma potrzeby traktować 30 września jako granicznej daty. Październik i listopad również są dobrymi miesiącami na szczepienie, a preparat może być podany przez cały sezon. Najważniejsze jest znalezienie momentu przed przewidywanym szczytem zachorowań, a nie idealnego dnia w kalendarzu. W Polsce szczyt epidemiczny występuje zazwyczaj od stycznia do marca, choć jego dokładny moment może zmieniać się w kolejnych latach. Dlatego nawet osoba, która przypomni sobie o szczepieniu dopiero zimą, nie powinna automatycznie uznawać, że jest już za późno.

Kto w sezonie 2026/2027 może zaszczepić się całkowicie bezpłatnie?

Najprostsze podsumowanie obejmuje trzy główne grupy. Bezpłatne standardowe szczepionki Influvac lub Vaxigrip są dostępne dla dzieci i młodzieży od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 18 lat, kobiet w ciąży i połogu oraz osób, które ukończyły 65 lat. Dorośli od 18 do 64 lat mają 50-procentową refundację standardowych preparatów. Osoby od 60 lat mogą dodatkowo skorzystać z 50-procentowej refundacji wysokodawkowej szczepionki Efluelda.

Warto przy tym sprawdzić również ofertę swojej gminy lub miasta. Niektóre samorządy prowadzą dodatkowe programy zdrowotne, w ramach których szczepienia mogą być bezpłatne dla szerszej grupy seniorów, dzieci lub innych mieszkańców. Jeśli pacjent korzysta z ogólnopolskiej refundacji, potrzebna jest prawidłowo wystawiona recepta. Dorośli mogą następnie wybrać uczestniczący POZ lub aptekę, a aktualna lista aptek realizujących szczepienia jest dostępna w serwisie pacjent.gov.pl. W sezonie 2026/2027 nie trzeba więc czekać na rozpoczęcie dużej fali zachorowań. Dla osób szczególnie narażonych właśnie wrzesień jest dobrym momentem, aby wejść w sezon grypowy z ochroną zamiast dopiero wtedy zaczynać szukać wolnego terminu.